مقاله ها
1393/09/12
نویسنده : سمانه نوحی تبار - شرکت تامین نیروی انسانی و خدمات پشتیبانی بانک مسکن - پرسنل دفتر مرکزی

بسمه تعالی

 

عنوان مقاله : شناسایی و اولویت بندی عوامل بازدارنده فناوری اطلاعات در سازمان

نگارش : سمانه نوحی تبار

مدرک تحصیلی : کارشناس ارشد مدیریت دولتی گرایش سیستم های اطلاعاتی

محل خدمت : دفتر مرکزی شرکت تامین نیروی انسانی و خدمات پشتیبانی بانک مسکن

مقدمه

هر سازمانی ، یک مجموعه هدفمند است . اهداف هر سازمان ، دارای سطوح و مراتب مختلفی است .از نظر زمانی، اهداف سازمان به اهداف درازمدت، میان مدت و کوتاه مدت تقسیم می شوند .هنگامی می توان مدیریت یک سازمان را کارا و هدفمند به شمار آورد که نحوه تولید و مصرف هر منبع سازمانی (اعتبارات مالی ، دارائیها ، نیروی انسانی ، مواد اولیه و . . . )طبق یک طرح یا برنامه استراتژیک، در خدمت نیل به اهداف سازمان، طراحی شده باشد.

سیر تاریخی کاربرد فناوری اطلاعات در برنامه ریزی

تادهه 1970مدیریت IT،در راه اندازی واحدهای پردازش اطلاعات در سازمانها خلاصه می شد.

با شروع دهه 70 وتا اواسط دهه80، باافزایش رقابت در سطح کشورها ،سازمانها برآن شدند تا اصول و استراتژیهای خود را به سمت استفاده از فن آوری کامپیوتر ،جهت دهی نمایند.

طی دهه 90 بحث داغ سازمان ها بر سر همراستایی IT با روند های کسب و کار های سازمانی و چگونگی انجام این کار علی رغم پیچیدگی های موجود بوده است.

اما ازاواخر دهه90 رویکرد مبتنی بر منابع به سمت مدیریت مبتنی بردانش و حرکت به سمت مدیریت دانایی محور جهت گیری کرده است.

برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات

برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات برای هر سازمان، سندی است که معماری اطلاعات سازمان را در پرتو ملاحظات استراتژیک مانند ماموریت، اهداف و اولویت های سازمان تعیین کرده و برنامه اجرایی لازم برای دستیابی به سیستم ها و پایگاههای اطلاعاتی را درسطح سازمان تعیین می کند.

ویژگی های برنامه ریزی استراتژیک IT

جامعیت:جامعیت در تصمیم گیری و یکپارچه سازی است.

رسمیت:به وجود ساختار و فنون و رویه های مکتوب و خط مشی ها یی اشاره دارد که راهنمای فرایند برنامه ریزی است.

تمرکز:به توازن بین خلاقیت و جهت گیری نظارتی در درون فرایند برنامه ریزی استراتژیک اشاره دارد.

جریان: به جهت جریان مدیریت اشاره دارد.

مشارکت:بر حدود درگیری افراد در برنامه ریزی استراتژیک اشاره دارد.

سازگاری:بر انطباق پذیری برنامه ها و استراتژی های IT و کسب و کار اشاره دارد.

چهار دلیل عمده برای گرایش سازمانها به برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات وجود دارد:

-  گسترش و بهبود فناوری

- محدودیت منابع سازمان

- کمبود نیروی انسانی متخصص

- پیدایش سیستم یکپارچه

اهداف برنامه ریزی استراتژیک IT

کسب شناخت از محیط سازمان و استراتژیهای آن

تعیین استراتژیها و سیاست های کلان فناوری اطلاعات برای پشتیبانی از مأموریت و اهداف سازمان تدوین معماری اطلاعاتی شامل فهرست، مشخصات و ارتباط سیستم های اطلاعاتی تعیین نیازهای اجرایی عمده برای توسعه و اجرای سیستم های اطلاعات در سازمان تعیین مشخصات زیرساخت های سخت افزاری و ارتباطی فناوری اطلاعات تعیین مشخصات نیروی انسانی مورد نیاز سازمان برای پیاده سازی و اجرای سیستم های اطلاعات (3)

ضرورت تدوین برنامه استراتژیک IT

- سیستمهایی که یکپارچه طراحی نشده اند باعث دوباره کاری، تأخیر، اتلاف منابع و در نتیجه کاهش بهره وری می گردد.

- فقدان ابزاری برای تعیین اولویتها در رابطه با مصرف منابع

- فقدان روشی برای تصمیم گیری در خصوص سطوح مطلوب منابع یا چگونگی و زمان به کارگیری منابع خارجی

- ضعف اطلاعات مدیریتی

- کاهش سهم بازار

 - تضاد بین متخصصین فناوری اطلاعات و سایر کارکنان

 - عدم سازگاری استراتژیهای فناوری اطلاعات با اولویت های کاری

 - کاهش بهره وری در مدیریت موثر منابع اطلاعات

 - تضعیف موضع رقابتی سازمان

- نا توانی سازمان در مواجهه با تغییرات

 - کاهش کیفیت محصولات و خدمات

روش سه مرحله ای برنامه ریزی استراتژیک IT

فرایند برنامه ریزی استراتژیک IT

1.شناسایی سازمان از نقطه نظر مأموریت ها، اهداف

2. تعیین راهبردها و سیاستهای کلان فناوری اطلاعات در پیوند با رسالت، اهداف و چشم انداز سازمان

3. تدوین معماری اطلاعاتی شامل فهرست ، مشخصات و ارتباط سیستم های اطلاعاتی

4. تعیین اولویت و برنامه اجرایی توسعه سیستمهای اطلاعاتی، با توجه به اولویتهای سازمان

5. تعیین نیازهای اجرایی عمده برای توسعه واجرای سیستم ها

6. تعیین مشخصات زیر ساختهای فنی و ارتباطی و انسانی فناوری اطلاعات(3)

- تجزیه و تحلیل نیازمندی های اطلاعات سازمان

شناسایی جامع نیازمندی های اطلاعات سازمان جهت طراحی معماری استراتژیک اطلاعات یا هدف استفاده نرم افزار های کاربردی

یر روی این ساختار

- برنامه ریزی تخصیص منابع

شامل تخصیص منابع برای توسعه نرم افزار های کاربردی و منابع عملیاتی

- برنامه ریزی پروژه ها

تبیین توسعه برنامه ای با هدف ارایه چهارچوب زمان بندی و منابع مورد نیاز پروژه های مشخص و مصوب IT     (1 ص 94 )

انواع برنامه های سیستم های اطلاعاتی

برنامه ریزی بلند مدت سیستم های اطلاعاتی

برنامه ریزی میان مدت سیستم های اطلاعاتی

برنامه ریزی کوتاه مدت سیستم های اطلاعاتی

طرح جامع فناوری اطلاعات

توصیف عینی از ارتباطات فعلی و مطلوب فرایند های مدیریتی و سازمانی با فناوری اطلاعات است.

 این طرح شامل دو عنصر اساسی زیر است:

 معماری IT

مدل مرجع تکنیکی

معماری فناوری اطلاعات

چارچوبی یکپارچه برای تعریف |استنتاج و یا نگهداشت فناوری اطلاعات موجود ونیازمندی های جدید IT برای دسترسی به اهداف راهبردی یک سازمان است

دلایل به کارگیری معماری اطلاعات

1. تنوع فناوری های جدید

2. تحول سریع محیط های سخت افزاری و نرم افزاری

3. محدودیت های بودجه و منابع مالی

4. سازمان های گسترده

لایه های معماری اطلاعات

منظور از لایه اهداف در یک سازمان ماموریت، اهداف، چشم انداز و راهبردهای دراز مدت آن است که در واقع علت وجودی سازمان و نحوه تحقق اهداف آن را بیان می کند.

 

معماری اطلاعاتی

سازمان برای دستیابی به اهداف خود، به اطلاعات و منابع اطلاعاتی نیاز دارد .در این لایه، عناصر و منابع اطلاعاتی سازمان از دیدکاربرد، توزیع و دسترس پذیری مطرح می شود.

معماری سیستم های اطلاعاتی

در این لایه تعداد و توزیع برنامه های کاربردی که تولید و دستیابی به اطلاعات را ممکن می سازند، تعیین می شوند .هر سیستم دارای الگوی اطلاعاتی، عملیاتی و کاربردی خود می باشد که باید لایه در لایه کاربردها، و جایگاه آن در کل سازمان تعیین شود .

وظیفه این برنامه های کاربردی، تبدیل داده ها به اطلاعات و ارائه اطلاعات به تصمیم گیران سازمانی است.

معماری داده ها

در لایه داده ها ، محتوا و شکل پایگاه های داده ای سازمان، الگوهای ذخیره سازی و تبادلی آنها مورد بحث قرار می گیرد.

معماری فناوری

در پایین ترین لایه مدل سازمانی فناوری اطلاعات ، محیط سخت افزاری، نرم افزاری و ارتباطی لازم برای اجرای سیستم های اطلاعاتی و گردش اطلاعات و عملیات تعیین م یشود .عناصر این لایه، در معرض سری عترین تغییرات و دگرگونی ها قرار دارند.

با استفاده از این لایه ها می توان هرم فناوری اطلاعات در یک سازمان را با نمودار زیر نشان داد:

در این هرم، هر لایه در خدمت لایه بالاتر است و به نوبه خود، ساختار و الزامات لایه پایین خود را تعیین می کند.

نتیجه گیری

در عصر اطلاعات و ارتباطات و در محیط های پیچیده کسب و کار امروزی، فناوری اطلاعات نقش بسیار مهمی در مدیریت کانال های ارتباطی و شرکای مختلف دارد. با توجه به گسترش تجارت الکترونیک و افزایش نقل و انتقالات مالی در این نوع معاملات، نقش بانک ها به

عنوان بخشی تفکیک ناپذیر از دنیای تجارت الکترونیک پر رنگ تر از سایر سازمان های خدماتی به نظر می آید.

برنامه ریزی IT استراتژی کسب و کار بسیار ارزشمندی است برای ایجاد روابط سودمند با شرکا | رقبا، و نقش اساسی و حیاتی در حرکت به سوی همکاری در تجارت الکترونیک ایفا می کند. در این دنیا ضرورت یک نظام بانکی الکترونیکی کارآمد برای حضور در فضای تجارت الکترونیک بیش از پیش احساس می گردد . در محیط کنونی کسب و کار تغییر پذیری ، انعطاف پذیری و چالاکی می تواند موفقیت

سازمانها را به بالاترین حد برساند و برنامه ریزی استراتژیک IT در کنار این ویژگی ها و با هدف ایجاد همکاری سودمند میان شرکا بر پایه اعتماد و روابط برد – برد این موفقیت را چندین برابر خواهد نمود.

منابع

1- علی احمدی ،علیرضا،برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات ،انتشارات تولید دانش1383،تهران

2- رهنورد،فرج االله، مقاله برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات،ضرورت بنیادیت در برنامه چهارم توسعه،فصلنامه مدیریت

3- چاروسه ،امین،مقاله برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات

4- ابطحی،سیدابراهیم ،مقاله برنامه ریزی و مدیریت راهبردی فناوری اطلاعات با استفاده ازفناوری معماری اطلاعات

5- علی احمدی، علیرضا، ترکاشوند، علیرضا، مقاله طراحی مدل مفهومی برنامهریزی استراتژیک فناوری اطلاعات در

سازمان،،فصلنامه مدیریت فردا

نام : *

پیغام : *